Wiersz Antoniego Langego<\/p>\n
W XIX wieku w polskich dworach do parzenia kawy zatrudniano “kawiarki”, o kt\u00f3rych pisze w “Panu Tadeuszu” Adam Mickiewicz.<\/p>\n
Tace ogromne, w kwiaty \u015blicznie malowane,<\/em><\/p>\n
Na nich kurz\u0105ce wonnie imbryki blaszane<\/em><\/p>\n
I z porcelany saskiej z\u0142ote fili\u017canki;<\/em><\/p>\n
Przy ka\u017cdej garnuszeczek ma\u0142y do \u015bmietanki.<\/em><\/p>\n
Takiej kawy jak w Polszcze nie ma w \u017cadnym kraju:<\/em><\/p>\n
W Polszcze, w domu porz\u0105dnym, z dawnego zwyczaju,<\/em><\/p>\n
Jest do robienia kawy osobna niewiasta,<\/em><\/p>\n
Nazywa si\u0119 kawiarka; ta sprowadza z miasta<\/em><\/p>\n
Lub z wicin bierze ziarna w najlepszym gatunku<\/em><\/p>\n
I zna tajne sposoby gotowania trunku,<\/em><\/p>\n
Kt\u00f3ry ma czarno\u015b\u0107 w\u0119gla, przejrzysto\u015b\u0107 bursztynu,<\/em><\/p>\n
Zapach moki i g\u0119sto\u015b\u0107 miodowego p\u0142ynu.<\/em><\/p>\n
Wiadomo, czem dla kawy jest dobra \u015bmietana;<\/em><\/p>\n
Na wsi nietrudno o ni\u0119: bo kawiarka z rana,<\/em><\/p>\n
Przystawiwszy imbryki, odwiedza mleczarnie<\/em><\/p>\n
I sama lekko \u015bwie\u017cy kwiat nabia\u0142u garnie<\/em><\/p>\n
Do ka\u017cdej fili\u017canki w osobny garnuszek<\/em><\/p>\n
Aby ka\u017cd\u0105 z nich ubra\u0107 w osobny ko\u017cuszek.<\/em><\/p><\/blockquote>\n
\u201ePan Tadeusz\u201d Ksi\u0119ga II Zamek (wersy 493 \u2013 510)<\/em><\/p>\n
Fragment wiersza Andrzeja Morsztyna “Do Stanis\u0142awa Morsztyna”:<\/strong><\/p>\n
“W Malcie\u015bmy, pomn\u0119, kosztowali kafy,
\nTrunku dla basz\u00f3w Murata, Mustafy,<\/span>
\nI co jest Turk\u00f3w. Ale tak szkarady
\nNap\u00f3j, tak brzydka trucizna i jady,<\/span>
\nCo \u017cadnej \u015bliny nie puszcza za z\u0119by,
\nNiech chrze\u015bcija\u0144skiej nie plugawi\u0105 g\u0119by.”<\/span><\/p>\nModa na picie kawy rozpowszechni\u0142a si\u0119 do\u015b\u0107 szybko. Zwyczaj picia kawy tak opisuje J\u0119drzej Kitowicz:<\/strong><\/p>\n
“Z tych, co si\u0119 zbytecznie w\u0142o\u017cyli w kaw\u0119, ledwo kt\u00f3ry otworzy\u0142 oczy, zaraz mu do \u0142\u00f3\u017cka niesiono kaw\u0119; bo by\u0142o uprzedzenie od doktor\u00f3w zatwierdzone, \u017ce wstawa\u0107 z \u0142\u00f3\u017cka na czczo, a jeszcze bardziej wchodzi\u0107 tak na wiatr, jest niezdrowo.”<\/p>\n
Z “Brzeg\u00f3w Wilii” Ignacego Chod\u017aki – <\/strong>
\nstaruszka opowiada o dawnych czasach:<\/strong><\/p>\n“Teraz nie umiej\u0105 ju\u017c gotowa\u0107 dobrej kawy. Nie wiedza ju\u017c teraz wielu
\nsekret\u00f3w do tego potrzebnych, bo to, Mo\u015bci Dobrodzieju, trzeba
\nkoniecznie jeleniego rogu do klarowania kawy, do \u015bmietanki nie szkodzi
\ntroch\u0119 migda\u0142\u00f3w dla zapachu i poz\u0142oty ko\u017cuszka: cykorii bro\u0144 bo\u017ce wi\u0119cej
\njak czwarta cz\u0119\u015b\u0107, taka proporcja da kolor pi\u0119kniejszy i smakowi nie
\nszkodzi. Teraz ju\u017c i po\u0142ow\u0119 sypia, ale po\u017cal si\u0119 Bo\u017ce, jaka to kawa!
\nTrzeba jeszcze wiedzie\u0107, jak pali\u0107…”<\/p>\nJACQUES DELILLE (t\u0142um. STANIS\u0141AW DYGAT)<\/strong><\/p>\n
“Jest p\u0142yn przez poet\u00f3w ponad inne wybrany, Kt\u00f3ry wielbi\u0142 Wolter, Wergilemu nieznany;
\nTo ty, boska Kawo, ty, nektarze prawdziwy,
\nNie ko\u0142acz\u0105c g\u0142owy, dajesz sercu rytm \u017cywy.
\nNawet gdy podniebienie jest wiekiem sterane,
\nS\u0105cz\u0119 z rozkosz\u0105 twoje krople czarne.
\nJak\u017ce\u017c lubi\u0119 przyrz\u0105dza\u0107 tw\u00f3j nap\u00f3j rozkoszny,
\nNikt mnie nie zast\u0105pi w tym trudzie radosnym.
\nNa gor\u0105cym palniku sam ziarna obracam,
\nZ\u0142oto na rzecz czerni sw\u00f3j kolor zatraca.
\nJa sam sprawiam, \u017ce Owoc w maszynce z\u0142o\u017cony
\nTrzeszczy raz po raz, z\u0119bem \u017celaznym mia\u017cd\u017cony.
\nl zachwycony woni\u0105, sam tw\u00f3j proszek p\u0142odny
\nRzucam nad palnikiem w odm\u0119t fali wodnej.
\nPatrz\u0119, jak raz spokojne, raz wzburzone g\u0142\u0119bie
\nDelikatnie, wirami czarn\u0105 otch\u0142a\u0144 k\u0142\u0119bi\u0105.
\nNa koniec p\u0142ynem twoim m\u0119ty zwyci\u0119\u017cone,
\nP\u0142yn tw\u00f3j, ma fili\u017canka, mi\u00f3d ameryka\u0144ski
\nWyci\u015bni\u0119ty z mlecza s\u0142odkich trzcin afryka\u0144skich.
\nWszystko ju\u017c gotowe, w japo\u0144skich czerepach
\n\u0141\u0105czysz ty sama jedna dwojga \u015bwiat\u00f3w szczepy.
\nWi\u0119c przyjd\u017a, boski nektarze, uczy\u0144 mnie natchnionym.
\nCiebie pragn\u0119, pustelni i mej Antygony.”<\/p>\nWac\u0142aw Potocki “Wojna chocimska”:<\/strong><\/p>\n
“Gdzie faryna i szorbet, i kaffa, co spumy
\nTrawi w cz\u0142eku, i we pstrych farfurach perfumy.
\nTak si\u0119 Osman opatrzy\u0142 prowijantem sporem,
\nBoj\u0105c si\u0119, \u017ceby Polska pospo\u0142u go z dworem
\nG\u0142odem nie umorzy\u0142a. Czyli s\u0142ysza\u0142, \u017ce tu
\nRy\u017c si\u0119 nie rodzi, nie masz kaffy i szorbetu?”<\/p>\n\n