![\"1\"](\"http:\/\/pijalniakawy.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/1.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Historia kawy jest niezwyk\u0142a. Jest to historia sztuki, filozofii, obyczaj\u00f3w, wojen i mi\u0142o\u015bci.\u00a0Na kanwie legendy osnute jest odkrycie niezwyk\u0142ych w\u0142a\u015bciwo\u015bci kawy.\u00a0Legenda g\u0142osi, \u017ce arabski pasterz imieniem Kaldi, zaciekawi\u0142 si\u0119 zachowaniem k\u00f3z.\u00a0Po zjedzeniu owoc\u00f3w z pobliskiego \u00a0drzewa, kozy niemal\u017ce ta\u0144czy\u0142y. Po spr\u00f3bowaniu czerwonych owoc\u00f3w,\u00a0Kaldi sam poczu\u0142 si\u0119 znakomicie, znikn\u0119\u0142o zm\u0119czenie i senno\u015b\u0107. Reszt\u0119 dnia sp\u0119dzi\u0142 w doskona\u0142ym nastroju.\u00a0Kolejna legenda m\u00f3wi, \u017ce etiopscy mnisi, aby odp\u0119dzi\u0107 sen podczas d\u0142ugich nocnych modlitw,\u00a0pili wywar z owoc\u00f3w kawy.\u00a0Nazwa kawy pochodzi od po\u0142udniowo etiopskiej prowincji Kaffa, gdzie do dzi\u015b zachowa\u0142y si\u0119\u00a0naturalne le\u015bne zaro\u015bla kawy arabskiej.<\/p>\n
Pocz\u0105tkowo zmielone owoce drzewa kawowego by\u0142y po prostu spo\u017cywane przed plemiennymi\u00a0bitwami – dodawa\u0142y energii i zagrzewa\u0142y do walki.\u00a0W XIV-XIII wieku p.n.e. kawa dosta\u0142a si\u0119 z Etiopii na P\u00f3\u0142wysep Arabski, do Jemenu.\u00a0Prawdopodobnie w Jemenie wynaleziono nap\u00f3j – kaw\u0119, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 napojem Beduin\u00f3w i w\u0119drowc\u00f3w z karawan.<\/p>\n
\n
Pierwsze plantacje kawy powsta\u0142y w Jemenie,\u00a0w 800 r p.n.e. Na VI wiek n.e. rozpocz\u0119to upraw\u0119 kawy\u00a0w Jemenie, z nasion sprowadzonych z Sudanu i Wy\u017cyny\u00a0Abisy\u0144skiej, co spowodowa\u0142o, \u017ce Jemen sta\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnym\u00a0producentem kawy na \u015bwiecie. Arabowie, dzi\u0119ki licznym kontaktom ze staro\u017cytnym Aksum (Etiopia), zetkn\u0119li si\u0119 z kaw\u0105 zapewne na d\u0142ugo przed Mahometem.<\/p>\n
W XV wieku, pod wodz\u0105 Imama Ahmeda najechali etiopsk\u0105 prowincj\u0119 Harar, gdzie prawdopodobnie uprawiano ju\u017c w\u00f3wczas kawowce. Zwyczaj picia kawy zosta\u0142 przez Arab\u00f3w szybko przej\u0119ty i rozwini\u0119ty. Tak bardzo rozpowszechni\u0142 si\u0119 on w\u0142a\u015bnie w krajach islamskich, poniewa\u017c religia zakazuje tam spo\u017cywania alkoholu. U\u017cywka bezalkoholowa, jak\u0105 jest kawa, z powodzeniem wesz\u0142a w “pr\u00f3\u017cni\u0119 obyczajow\u0105”, jak\u0105 wytworzy\u0142 ten zakaz.<\/p>\n
\n
Arabowie jako pierwsi, zacz\u0119li powszechnie stosowa\u0107 dodatki smakowe, jak: cynamon, kardamon, go\u017adziki czy cukier. Wynalazek “imbrika” te\u017c zawdzi\u0119czamy kulturze Bliskiego Wschodu.<\/p>\n
Pierwsze kawiarnie – “qahveh khaneh”, powsta\u0142y w Mekce w XV wieku. Wkr\u00f3tce sta\u0142y si\u0119 one przybytkami my\u015bli filozoficznej i miejscami spotka\u0144 artyst\u00f3w. Powstawa\u0142y w nich kluby graczy w trik-traka, ulubionej gry Arab\u00f3w.<\/p>\n
W 1592 roku w\u0142oski lekarz i botanik Prosper d’Alpino, towarzysz\u0105cy weneckiemu poselstwu do Egiptu, opisa\u0142 nap\u00f3j kaw\u0119 jako \u015brodek leczniczy. Wtedy Europa dowiedzia\u0142a si\u0119 o istnieniu kawy.<\/p>\n
W Europie nie przysporzy\u0142 kawie zwolennik\u00f3w fakt, \u017ce kawa sta\u0142a si\u0119 napojem mahometan, czyli z punktu widzenia \u015bwiata chrze\u015bcija\u0144skiego napojem poga\u0144skim. Twierdzono, \u017ce ju\u017c sam jej kolor \u015bwiadczy o piekielnym pochodzeniu kawy. Aby rozstrzygn\u0105\u0107 sp\u00f3r o kaw\u0119, papie\u017c Klemens VIII (1536-1606) zwo\u0142a\u0142 s\u0105d nad kaw\u0105. Sam papie\u017c spr\u00f3bowa\u0142 kawy. Zamiast j\u0105 wykl\u0105\u0107 – pob\u0142ogos\u0142awi\u0142 s\u0142owami: “Ten szata\u0144ski trunek jest tak smaczny, \u017ce szkoda by go by\u0142o tylko dla niewiernych”.<\/p>\n
W 1615 roku kupcy przywie\u017ali ziarno kawowe do Wenecji. Przy placu \u015aw. Marka, dziewi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, powsta\u0142a Caf\u00e9 Florian, pierwsza europejska kawiarnia, kt\u00f3ra do dzi\u015b jest jedn\u0105 z najs\u0142awniejszych i najdro\u017cszych kawiar\u0144 na \u015bwiecie. W 1716 roku weneccy w\u0142a\u015bciciele kawiarni rozdawali ulotki s\u0142awi\u0105ce zalety kawy. By\u0142a to prawdopodobnie pierwsza kampania reklamowa kawiar\u0144. W\u0142osi tak ukochali kaw\u0119, \u017ce sta\u0142a si\u0119 wkr\u00f3tce wa\u017cnym elementem ich \u017cycia, a nawet tematem sztuk teatralnych, mi\u0119dzy innymi, komedii Carlo Goldoniego “La bottega del caff\u00e9”.<\/p>\n
\n
W 1763 roku dzia\u0142a\u0142o w Wenecji ponad 200 kawiar\u0144.\u00a0W\u0142oski barista, Achille Gaggia, w 1948 roku wynalaz\u0142 ekspres ci\u015bnieniowy, czym zrewolucjonizowa\u0142 proces przygotowywania espresso, czyli kawy “pod ci\u015bnieniem”.<\/p>\n
W Anglii, pierwsza kawiarnia powsta\u0142a w Oksfordzie w 1650 roku. W 1651 roku pojawi\u0142a si\u0119 w Londynie pierwsza reklama kawy. Kolejna kawiarnia zosta\u0142a otwarta w Londynie w 1652 roku. Cena kawy wynosi\u0142a wtedy jednego pensa. Kawiarnie nazywano “uniwersytetami za pensa” (penny universities), poniewa\u017c bra\u0107 studencka przesiaduj\u0105ca w kawiarniach, uwa\u017ca\u0142a, \u017ce mo\u017cna tam by\u0142o zdoby\u0107 wi\u0119ksz\u0105 wiedz\u0119, ni\u017c podczas wyk\u0142ad\u00f3w na uczelni. W swoich ulubionych kawiarniach lokalach zbierali si\u0119 tak\u017ce prawnicy (The George), a w innych medycy (Baston). Kawiarnie sta\u0142y si\u0119 popularne w\u015br\u00f3d g\u0142osicieli antypa\u0144stwowych idei. Wtedy kr\u00f3l Karol II postanowi\u0142 je zamkn\u0105\u0107, zdo\u0142a\u0142 jednak ten zakaz utrzyma\u0107 jedynie przez jedena\u015bcie dni. Sprzeciw Anglik\u00f3w by\u0142 tak silny, \u017ce kawiarnie znowu otworzy\u0142y swoje podwoje, a presti\u017c kr\u00f3la znacznie ucierpia\u0142.<\/p>\n
We Francji kawa zawdzi\u0119cza swoj\u0105 karier\u0119 pos\u0142owi Porty Otoma\u0144skiej, Sulejmanowi Adze, kt\u00f3ry urz\u0105dza\u0142 huczne dyplomatyczne przyj\u0119cia. Podawano tam wyborn\u0105 kaw\u0105 po turecku. Pierwsz\u0105 parysk\u0105 kawiarni\u0119 otwarto w 1672 roku, przy obecnym placu St. Germain. Nieco p\u00f3\u017aniej, w 1689 roku rozpocz\u0119\u0142a swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 s\u0142ynna kawiarnia Caf\u00e9 Procope, kt\u00f3rej w\u0142a\u015bcicielem by\u0142 Francoise Procope. Francja, ju\u017c w po\u0142owie XVIII wieku sta\u0142a si\u0119 najwi\u0119kszym producentem kawy w\u015br\u00f3d kraj\u00f3w kolonialnych. Kaw\u0119 w dzbanku z przykrywk\u0105 zaparzono we Francji po raz pierwszy w 1711 roku. W 1714 roku, drzewko kawy posadzono w paryskim ogrodzie botanicznym, Jardin des Plantes. Tak\u017ce w tym roku holenderski dw\u00f3r, z wdzi\u0119czno\u015bci za przychylno\u015b\u0107 i pomoc, przes\u0142a\u0142 Ludwikowi XIV, kr\u00f3lowi Francji, kilka sadzonek kawy. Sta\u0142y si\u0119 one zal\u0105\u017ckami wi\u0119kszo\u015bci drzew kawowych, wyhodowanych w p\u00f3\u017aniejszych czasach, w Ameryce \u015arodkowej i Po\u0142udniowej, na Karaibach i na wyspie Bourbon (obecnie Reunion). Sadzonki kawowca, Ludwik XIV otrzyma\u0142 r\u00f3wnie\u017c, jako prezent od Su\u0142tana Jemenu. Su\u0142tan odwdzi\u0119czy\u0142 si\u0119 w ten spos\u00f3b za to, \u017ce francuski medyk wyleczy\u0142 go z powa\u017cnego zapalenia ucha.<\/p>\n
\n
Cukier, jako dodatek do kawy, zacz\u0105\u0142 by\u0107 u\u017cywany oko\u0142o\u00a01715 roku na dworze Ludwika XIV. Kr\u00f3l, Ludwik XV uznawany by\u0142 za wielkiego znawc\u0119 kawy. Z ziaren kawowc\u00f3w, hodowanych w ogrodzie botanicznym w Wersalu, kr\u00f3l sam, kilka razy w roku przyrz\u0105dza\u0142 sobie napar. Kawoszami byli tak\u017ce znani francuscy literaci, mi\u0119dzy innymi Diderot i Rousseau. Balzac, s\u0142awny francuski pisarz, wypija\u0142 40 fili\u017canek kawy dziennie, natomiast Voltaire, filozof i literat, pono\u0107 nawet 50. W 1720 roku by\u0142o w Pary\u017cu ju\u017c podobno 300 kawiar\u0144.<\/p>\n
Oko\u0142o 1800 roku, Francuz, Jean-Baptiste de Belloy wynalaz\u0142 zaparzacz przelewowy, a w 1822 roku zosta\u0142 opracowany we Francji prototyp maszyny do kawy espresso.<\/p>\n
![\"m\u0142ynek\"](\"http:\/\/pijalniakawy.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/m\u0142ynek-192x300.jpg\")
<\/p>\n
Ciekawostk\u0105 jest to, \u017ce od 1840 do 1975 potentat motoryzacyjny Peugeot produkowa\u0142, opr\u00f3cz samochod\u00f3w, niezawodne m\u0142ynki do kawy.![\"m\u0142ynek_peugeot\"](\"http:\/\/pijalniakawy.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/m\u0142ynek_peugeot-235x300.jpg\")
<\/p>\n
![\"11\"](\"http:\/\/pijalniakawy.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/11-219x300.jpg\")
Wiede\u0144 zawdzi\u0119cza powstanie swojej pierwszej kawiarni, Polakowi, Jerzemu Franciszkowi Kulczyckiemu. By\u0142 on jednym z \u017co\u0142nierzy Jana III Sobieskiego podczas odsieczy wiede\u0144skiej (1683r.). Kulczycki, znaj\u0105c j\u0119zyk turecki, bez trudu przedosta\u0142 si\u0119 do obozu Kara Mustafy i dostarczy\u0142 polskiemu dow\u00f3dztwu cennych informacji o rozlokowaniu wojsk tureckich. Kr\u00f3l Polski, w nagrod\u0119 za m\u0119stwo, pozwoli\u0142 Kulczyckiemu wybra\u0107 sobie co\u015b cennego z \u0142up\u00f3w zdobytych na Turkach. \u017bo\u0142nierz nie wzi\u0105\u0142 z\u0142ota, tylko 300 work\u00f3w z dziwnym ziarnem, kt\u00f3re zamierzano wyrzuci\u0107, przypuszczaj\u0105c, \u017ce jest to pasza dla wielb\u0142\u0105d\u00f3w. Kulczycki orientowa\u0142 si\u0119, \u017ce s\u0105 pe\u0142ne kawy, kt\u00f3r\u0105 zna\u0142 ze swoich podr\u00f3\u017cy do Turcji. Wkr\u00f3tce otworzy\u0142 w Wiedniu pierwsz\u0105 kawiarni\u0119 “Pod B\u0142\u0119kitn\u0105 Flaszk\u0105”.\u00a0W Wiedniu rozpocz\u0119\u0142y swoja histori\u0119 takie kawy, jak Kapuziner, Eisp\u00e4nner, czy Eiskaffee.<\/p>\n
Niemcy dowiedzieli si\u0119 o istnieniu kawy ju\u017c w 1582 roku, kiedy botanik, Leonhart Rauwolf opisa\u0142 kawowce w swym dzienniku podr\u00f3\u017cy. Jego rodacy mogli spr\u00f3bowa\u0107 kawowego naparu dopiero w roku 1673, kiedy w Bremie powsta\u0142a pierwsza kawiarnia, otwarta przez Holendra, Jana Dantza. W wielu niemieckich Kaffeeh\u00e4usen organizowano koncerty. Od 1720 roku, przez 20 lat, w Zimmermanns Kaffeehaus w Lipsku koncertowa\u0142 Jan Sebastian Bach. Bach by\u0142 wielbicielem kawy, dlatego irytowa\u0142 go sp\u00f3r, jaki podzieli\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwo na zwolennik\u00f3w i przeciwnik\u00f3w kawy. W wyniku sporu o kaw\u0119, oko\u0142o 1734 roku, Bach skomponowa\u0142 “Kantat\u0119 o Kawie”. W Europie, w XVII wieku, po raz pierwszy dodano do kawowego naparu czekolad\u0119 (kakao). Pierwszymi Europejczykami, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 wyhodowa\u0107 sadzonki kawowca byli Holendrzy. W obawie przed utrat\u0105 monopolu na handel kaw\u0105, kraje arabskie pilnie strzeg\u0142y zielonego ziarna. Przez lata, kupcy, dyplomaci i podr\u00f3\u017cnicy starali si\u0119 wykra\u015b\u0107 cenne nasiona kawy. Uda\u0142o si\u0119 to dopiero w 1616 roku, Holendrowi Pieterowi Van der Broecke,kt\u00f3ry w jeme\u0144skim porcie Mocca, zajmowa\u0142 si\u0119 handlem kaw\u0105. Zdobyte ziarna kawowca posadzono w ogrodzie botanicznym w Amsterdamie, gdzie szwedzki naukowiec Karol Linneusz wyhodowa\u0142 gatunek kawy Coffea Arabica. W swojej kolonii na Cejlonie (obecnie Sri Lanka), w 1658 roku, Holendrzy za\u0142o\u017cyli plantacj\u0119. W Ameryce P\u00f3\u0142nocnej kawa pojawi\u0142a si\u0119 w 1607 roku, dzi\u0119ki urodzonemu w Anglii, znanemu podr\u00f3\u017cnikowi, \u017co\u0142nierzowi i kapitanowi \u017caglowca, Johnowi Smithowi. Pierwsz\u0105 w\u0142a\u015bcicielk\u0105 kawiarni w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej by\u0142a Dorothy Jones. W 1670 roku otrzyma\u0142a licencj\u0119 na sprzeda\u017c kawy. Za spraw\u0105 Williama Penna, angielskiego przyw\u00f3dcy kwakr\u00f3w i rzecznika wolno\u015bci, w 1683 roku, kawa trafi\u0142a do Pensylwanii. Z tego te\u017c roku pochodzi pierwsza pisemna wzmianka o zakupie kawy w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej. Penn zap\u0142aci\u0142 za funt kawy 4,68 $. Nied\u0142ugo potem, w Nowym Jorku powsta\u0142 pierwszy rynek zielonej kawy, b\u0119d\u0105cy zal\u0105\u017ckiem p\u00f3\u017aniejszej gie\u0142dy.<\/p>\n
W 1711 roku rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 regularne dostawy kawy do Amsterdamu z D\u017cakarty (Jawa) . Pierwsze drzewa kawowe przywieziono z Martyniki do Portoryko w 1736 roku. Ostatnie plantacje kawy na Cejlonie (Sri Lanka) uleg\u0142y likwidacji w 1877 roku. Ich miejsce zaj\u0119\u0142y plantacje herbaty. Ju\u017c w XIX wieku g\u0142\u00f3wny sk\u0142adnik kawy, czyli kofeina by\u0142 stosowany do rozszerzenia oskrzeli, u\u0142atwiaj\u0105c oddychanie.<\/p>\n
![\"13\"](\"http:\/\/pijalniakawy.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/13-207x300.jpg\")
<\/p>\n
Pierwsza puszka z mielon\u0105 kaw\u0105 zosta\u0142a wyprodukowana przez Ameryka\u0144sk\u0105 firm\u0119 Chase and Sanborn w 1878 roku, a pr\u00f3\u017cniowe paczki do kawy, kt\u00f3re u\u0142atwiaj\u0105 zatrzymanie aromatu ziaren zosta\u0142y wynalezione w 1898 roku. Ju\u017c w 1900 roku w Budapeszcie (W\u0119gry) dzia\u0142a\u0142o 600 kawiarni, a sam Budapeszt podobnie jak Wiede\u0144 nazywano miastem kawiar\u0144.<\/p>\n
Pocz\u0105tek XX wieku przyni\u00f3s\u0142 spadek cen kawy, co zako\u0144czy\u0142o nap\u0142yw europejskich osadnik\u00f3w (colonos) do Brazylii. Na pocz\u0105tku dwudziestego stulecia, francuski chemik, Nicolai, podj\u0105\u0142 pierwsze pr\u00f3by usuni\u0119cia kofeiny z ziaren surowej kawy. Rok 1925 przyni\u00f3s\u0142 utworzenie Instytutu Ochrony Kawy (Permanent Coffee Defense Institute) przez Rz\u0105d Federalny Brazylii. Zadaniem tego organu by\u0142o utrzymanie sta\u0142ych cen kawy i ograniczanie nadmiernej produkcji. Jabez Burns w 1935 roku, opatentowa\u0142 nowy, zmodyfikowany pra\u017calnik i zmienion\u0105 technologi\u0119 pra\u017cenia zwan\u0105 termiczn\u0105 metod\u0105 Burnsa.<\/p>\n
W 1995 roku \u015awiatowe zbiory kawy osi\u0105gn\u0119\u0142y 5442 tys. ton. W 2001 roku, The International Coffee Organization zrzesza\u0142a sze\u015b\u0107dziesi\u0105t kraj\u00f3w – producent\u00f3w i eksporter\u00f3w kawy. W 2004 roku, spo\u017cycie kawy bezkofeinowej w Europie wynosi\u0142o 10-14% og\u00f3lnego spo\u017cycia kawy. Najwi\u0119kszymi \u015bwiatowymi eksporterami kawy s\u0105 Brazylia, Wietnam i Kolumbia. Najwi\u0119cej kawy na \u015bwiecie pij\u0105 Skandynawowie, bo a\u017c 12-13 kg na mieszka\u0144ca rocznie.<\/p>\n